
Materiały, takie jak drewno, metal czy tworzywa sztuczne, mają zróżnicowane właściwości. Wyjaśnimy, jakie to właściwości i na co należy zwrócić uwagę przy obróbce tych materiałów.
Materiały, takie jak drewno, metal czy tworzywa sztuczne, mają zróżnicowane właściwości. Wyjaśnimy, jakie to właściwości i na co należy zwrócić uwagę przy obróbce tych materiałów.
Drewno jest materiałem zdecydowanie najczęściej używanym przez majsterkowiczów. Jego właściwości zależą od tego, w jaki sposób zostało przetworzone na deski lub belki.
Podstawowym podziałem jest podział na miękkie i twarde gatunki drewna. Do rodzimych gatunków miękkiego drewna należą: topola, wierzba, lipa, brzoza, olcha, świerk i jodła. Drewna twarde pochodzące z rodzimych lasów to np. buk, sosna, kasztanowiec, jesion, orzech włoski i grab.
Pod pojęciem wytrzymałości drewna należy rozumieć odporność na działanie sił działających z zewnątrz, a więc siły rozciągającej, siły ściskającej czy też odporność na wyginanie. O plastyczności mówi się wtedy, gdy drewno można trwale wygiąć. Mianem elastycznego określa się drewno, które po wygięciu powraca do kształtu wyjściowego.
Do ręcznej obróbki drewna wystarczy zaledwie kilka narzędzi: oprócz młotka ślusarskiego oraz młotka drewnianego lub młotka z miękkim bijakiem używa się także pobijaka (do uderzania narzędzi z drewnianym uchwytem). Do obróbki drewna istnieje wiele typów wierteł i dłut, należących do klasyki warsztatu stolarza. Pod ręką nie powinno zabraknąć także zestawu wkrętaków.
Metale, jako w większości bardzo wytrzymały materiał, są często stosowane przy budowie domu. Należy przy tym pamiętać, że żelazo oraz elementy żelazne, które mają kontakt z wodą, są podatne na rdzewienie. Sam lakier nie stanowi wystarczającej ochrony przed rdzą.
W przypadku zardzewiałego płotu ze stali kowalnej trzeba używać farb przetwarzających rdzę; stanowią one podkład pod farbę nawierzchniową. Miedź nie wymaga powłoki ochronnej, lecz z czasem sama tworzy wysoko cenioną patynę. Elementy miedziane można znaleźć w domach zazwyczaj jedynie w postaci okuć drzwiowych i okiennych. Lakierowane części mosiężne można bez obaw potraktować zmywaczem chemicznym. Po usunięciu lakieru i wypolerowaniu mosiądz będzie wyglądał jak nowy. Aluminium stosuje się w budowie domu do wykonania ram drzwiowych i ram okiennych ze stopu aluminiowego. Ramy takie odznaczają się wysoką odpornością na wpływ warunków atmosferycznych, nawet bez ochronnej warstwy lakieru.
Podczas gdy młotek, wkrętak, dłuto i szczypce są narzędziami o uniwersalnych zastosowaniach, do prac takich, jak cięcie, formowanie i łączenie metalu, potrzebne są narzędzia specjalistyczne. Piły do metalu mają drobno uzębione, specjalnie utwardzane brzeszczoty. Blachy można ciąć nożycami do blachy, a do cięcia stali potrzebne są specjalistyczne brzeszczoty do wyrzynarek elektrycznych. Elementy metalowe łączy się poprzez skręcanie lub nitowanie (połączenie siłowe), a także poprzez lutowanie i spawanie (połączenie materiałowe).
Tworzywa sztuczne upowszechniły się w niemal wszystkich branżach, ponieważ pod wieloma względami mają dużą przewagę nad innymi materiałami. Większość tworzyw sztucznych, jakich używamy na co dzień, to termoplasty. Można je formować poprzez doprowadzenie ciepła, jednak przy zbyt wysokiej temperaturze tworzywa zaczynają mięknąć. Cecha ta odróżnia je od duroplastów, które przy podgrzaniu nie miękną, lecz rozkładają się.
Trzecią grupę tworzyw sztucznych tworzą elastomery. Cechą charakterystyczną tych tworzyw sztucznych jest rozciągliwość. Można je rozciągnąć na długość równą co najmniej podwójnej długości własnej materiału, a przy cofnięciu siły tworzywo powraca do poprzedniego kształtu.
Obróbka tworzyw sztucznych wymaga od majsterkowicza wyjątkowej ostrożności i pewnego doświadczenia. Do cięcia duroplastów, takich jak akryl czy PCW, należy używać urządzeń możliwie szybkich i brzeszczotów z zębami powlekanymi węglikami spiekanymi. Oprócz tego, podczas wiercenia i piłowania duroplastów materiał i narzędzie muszą być odpowiednio chłodzone. Folie, miękkie PCW, pleksiglas i rury z tworzyw sztucznych o grubości 2–4 mm można bez problemu ciąć nożycami elektrycznymi. Uwaga: podczas maszynowego cięcia pleksiglasu powstają ostrokrawędziowe wióry. Dla własnego bezpieczeństwa należy wyposażyć urządzenie w przystawkę do odsysania pyłu. Użytkownik powinien zakładać do cięcia okulary ochronne i maskę przeciwpyłową.